Тартибсизликдан тартиб изловчилар

Консерватизм, конспирология, ақлли лойиҳа (intelligent design), нумерология. Ҳеч эътибор берганмисиз, улардан бири кимда булса, катта эҳтимол билан иккинчиси ҳам унда бор. Буларни нима бирлаштириб туради? Нега консерваторлар конспирологияга ўч бўлишади, ёки аксинча, конспирологияга ўчлар ичида консерваторлар кўпчиликни ташкил этади? Консерватор ёки ўнгчи реакцион дунёқарашга эга шахслар жамоавийликка мойил бўлиш билан бир қаторда, жамиятдаги ҳар бир …

Continue reading Тартибсизликдан тартиб изловчилар

“МУТЛАҚ АДОЛАТ”

Бир ҳафтадан буён роса чарчатди бу мубҳамликлар. Баъзан Ердаги ҳаётдан узоқлашиб, олис-олисларга кетгиси келади одамнинг. Президент вафоти ҳақидаги хабардан сўнг ўшандай истак яна пайдо бўлиб қолди. Ташқарига чиқаман. Ҳаммаёқ сокин. Ҳеч нарса ўзгармаган, гўё ҳеч нима бўлмаган. Кўкка қарайман. Юлдузлар чарақлаб турибди. Ана шундай лаҳзаларда қиладиган одатим эсимга келди. Ичкари кириб юлдузлар ҳаритасини олиб чиқдим-у, “юлдуз …

Continue reading “МУТЛАҚ АДОЛАТ”

“ПРОТЕСТАНТ АХЛОҚИ ВА КАПИТАЛИЗМ РУҲИ”НИ ЎҚИБ

“Меҳнат қил, бойлик орттир, топганингни тежа, исроф қилма.” Бойликни роҳат-фароғатда яшаш учун эмас, балки янада бойиш учун орттириш, шу йўлда тиним билмай меҳнат қилиш, Вебер айтмоқчи, “капиталистик руҳ”нинг асосини ташкил этади. “Бойлик бойлик учун”, деган фалсафа протестантлар бир кунда яратган таълимот эмас, албатта. Инсон Худонинг розилигини топиши, шафоатга ноил бўлмоғи учун нима қилиш лозим? Ана …

Continue reading “ПРОТЕСТАНТ АХЛОҚИ ВА КАПИТАЛИЗМ РУҲИ”НИ ЎҚИБ

Скептикликнинг аҳамияти ҳақида

Бертран РАССЕЛ СЎЗБОШИ Миллатчилар, ирқчилар ва диний мутаассиблар ўз тарафдорларини инсонларнинг ақлини эмас, ҳиссиётини қўзғовчи мантиқан саёз, етарлича асосланмаган шиорлар орқали кўпайтиришга уринади. Инсоннинг муайян гуруҳга (миллат, дин, ирқ, партия) мансублигини ҳис этиши, бошқача айтганда, муайян гуруҳга дахлдорлик туйғуси мудом ақлни хиралаштириб, уни нохолис фикрлашга, ёлғон ғояларга ишонишга ундайди. Айниқса, бу “Биз” ва “Ўзга”га бўлган …

Continue reading Скептикликнинг аҳамияти ҳақида

АХЛОҚ ПРОГРЕССИ: ТАҲЛИЛ ВА МУНОСАБАТ

Тезис: Илм-фан ва технология, одамларнинг турмуш шароити яхшиланмоқда, бироқ уларнинг ахлоқида илгари силжиш йўқ, аксинча тубанлашиш кузатилмоқда. Антитезис: Кишилар ахлоқида илгари силжишни инкор этиб бўлмайди. Ушбу тезис ва антитезисни таҳлил қилишдан аввал қуйидаги саволларга аниқлик киритиб олиш лозим. Ахлоқ ўзи нима? Ахлоқий прогресс нима? Агар ҳақиқатан ахлоқий прогресс ёки  таназзул бўлса, буни қаердан, қайси мезонларга …

Continue reading АХЛОҚ ПРОГРЕССИ: ТАҲЛИЛ ВА МУНОСАБАТ