Axloq o’zgaradimi?

“Axloqiylik mehvari” nomli maqolamizga turlicha fikrlar bildirilgan edi.[1] Garchi o‘sha maqolada axloqning vujudga kelishi, manbai haqida so‘z yuritilmagan, bu masalani ko‘tarish maqsadi ham bo‘lmagan esa-da, e’tirozlar orasida bizga axloqning manbai, kelib chiqishi haqida savollar berilgan. Jumladan: “Xo‘sh, “axloqiylik – kishilar o‘rtasidagi munosabatda butun jamiyat to‘g‘ri deb qabul qilgan xulq-atvor me’yorlari”mi yoki ilohiy yo‘l-yo‘riqlar asosida shakllangan …

Continue reading Axloq o’zgaradimi?

Advertisements

Ta’limmi yo tarbiya?

Liberallar va konservatorlar haqida e’lon qilgan maqolamdagi tahlillarimdan kelib chiqadigan yana bir xulosa ta’lim va tarbiya borasida edi. Maqola cho‘zilib ketgani uchun bu haqda to‘xtalmagan edim. Ta’lim va tarbiyaga bo‘lgan munosabatga qarab, kishining liberal yoki konservator ekanini farqlab olish mumkin. Ta’lim, bilim va tafakkur islohot, innovatsiya, yangiliklar uchun lokomotivdir. Tarbiya esa odatlar, an’analar, qadriyatlar, turmush tarzini …

Continue reading Ta’limmi yo tarbiya?

Zamonamiz donkixotlari

Ajdodlarning buyuk kashfiyot va g‘alabalari bilan faxrlanish, o‘tmishdan qahramon axtarish, ular nomini abadiylashtirish, ularga bag‘ishlab anjumanlar o‘tkazish, ularni dunyoga tanitishga intilish chorak asrlik mustaqilligimiz davridagi muhim tendensiyalardan bo‘ldi desak, mubolag‘a emas. Mustaqillikni endi qo‘lga kiritgan millat uchun bu ham kerakdir, ehtimol. Zero, milliy birlik, milliy g‘urur, milliy o‘zlik shakllanishida shonli o‘tmish haqidagi tasavvurlar, narrativlar muhim …

Continue reading Zamonamiz donkixotlari

Ur-Fascism

Умберто Эко (Қисқартирилган) Фашизмнинг турли тарихий шаклларини фарқлаш осон бўлмаса-да, мен “барҳаёт фашизм” (Ur-Fascism) деб атайдиган ҳодисанинг типик белгиларини санаб чиқиш мумкин. Бу белгиларнинг аксарияти бир-бирига қарама-қарши бўлгани боис, уларни аниқ тизимга солиш мушкул масала. Уларнинг айримлари фанатизм ва деспотизмнинг фашизмдан бошқа турларида ҳам учрайди. Бу белгилардан бирортасининг пайдо бўлиши атрофимизда фашизмнинг илдиз отиши учун …

Continue reading Ur-Fascism

Тартибсизликдан тартиб изловчилар

Консерватизм, конспирология, ақлли лойиҳа (intelligent design), нумерология. Ҳеч эътибор берганмисиз, улардан бири кимда булса, катта эҳтимол билан иккинчиси ҳам унда бор. Буларни нима бирлаштириб туради? Нега консерваторлар конспирологияга ўч бўлишади, ёки аксинча, конспирологияга ўчлар ичида консерваторлар кўпчиликни ташкил этади? Консерватор ёки ўнгчи реакцион дунёқарашга эга шахслар жамоавийликка мойил бўлиш билан бир қаторда, жамиятдаги ҳар бир …

Continue reading Тартибсизликдан тартиб изловчилар