Умберто Эко (Қисқартирилган) Фашизмнинг турли тарихий шаклларини фарқлаш осон бўлмаса-да, мен “барҳаёт фашизм” (Ur-Fascism) деб атайдиган ҳодисанинг типик белгиларини санаб чиқиш мумкин. Бу белгиларнинг аксарияти бир-бирига қарама-қарши бўлгани боис, уларни аниқ тизимга солиш мушкул масала. Уларнинг айримлари фанатизм ва деспотизмнинг фашизмдан бошқа турларида ҳам учрайди. Бу белгилардан бирортасининг пайдо бўлиши атрофимизда фашизмнинг илдиз отиши учун …

Continue reading

Тартибсизликдан тартиб изловчилар

Консерватизм, конспирология, ақлли лойиҳа (intelligent design), нумерология. Ҳеч эътибор берганмисиз, улардан бири кимда булса, катта эҳтимол билан иккинчиси ҳам унда бор. Буларни нима бирлаштириб туради? Нега консерваторлар конспирологияга ўч бўлишади, ёки аксинча, конспирологияга ўчлар ичида консерваторлар кўпчиликни ташкил этади? Консерватор ёки ўнгчи реакцион дунёқарашга эга шахслар жамоавийликка мойил бўлиш билан бир қаторда, жамиятдаги ҳар бир …

Continue reading Тартибсизликдан тартиб изловчилар

Кўринмас кишанлар

Эркинлик бўлмаган шароитда яратилган аксарият асарлар истеъдоднинг эмас, қўрқув маҳсулидир. Унда муаллиф ниманидир ҳимоя қилмайди, аксинча, нимадандир ҳимояланишга уринади. Ана шундай муҳитни пайдо қилувчи энг муҳим сабаб цензурадир. Цензуранинг тури кўп: асар яратилгунгача бўлган цензура (бадиий кенгашларимиз буни қойиллатяпти, гарчи конституция тескарисини талаб қилса ҳам), асар яратилгандан кейинги цензура (муаллиф, муҳаррир ёки ташкилотчига “дакки” бериб …

Continue reading Кўринмас кишанлар

Фазилатли подшоҳми ёки мукаммал тизим?

Нима эмиш, Бош вазиримиз ахборот технологиялари мутахассиси бўлгани учун айни шу соҳа бизда гуркираб ривожланиб кетармиш. Назаримда кенг тарқалган хато қарашлардан бири.  Агар бу фикр тўғри бўлса, агроном раҳбар бўлган жойда қишлоқ хўжалиги гуллаб кетиши, иқтисодчи раҳбар бўлганда иқтисодий тўкин сочинлик келиши, ҳуқуқшунос раҳбар бўлганда эса инсон ҳақ-ҳуқуқлари олий мақомга кўтарилиши керак эмасми? Шундай бўляптими? …

Continue reading Фазилатли подшоҳми ёки мукаммал тизим?

“МУТЛАҚ АДОЛАТ”

Бир ҳафтадан буён роса чарчатди бу мубҳамликлар. Баъзан Ердаги ҳаётдан узоқлашиб, олис-олисларга кетгиси келади одамнинг. Президент вафоти ҳақидаги хабардан сўнг ўшандай истак яна пайдо бўлиб қолди. Ташқарига чиқаман. Ҳаммаёқ сокин. Ҳеч нарса ўзгармаган, гўё ҳеч нима бўлмаган. Кўкка қарайман. Юлдузлар чарақлаб турибди. Ана шундай лаҳзаларда қиладиган одатим эсимга келди. Ичкари кириб юлдузлар ҳаритасини олиб чиқдим-у, “юлдуз …

Continue reading “МУТЛАҚ АДОЛАТ”